آیا استفاده دستگاه شنود صدا در ایران جرم است؟
حریم خصوصی یکی از مهمترین حقوق انسانی است که با افزایش تکنولوژی و ابزارهای ضبط شنود مخفی، این امنیت برای بسیاری از جوامع عموم به خطر افتاده است. لذا قانون اساسی برای حفظ حریم خصوصی و استفاده کنترل شده از ابزارهای مختلف نظیر دستگاه شنود صدا، قوانینی را وضع کرده است که میتواند امنیت بیشتری را برای عوام به وجود آورد. با این حال بسیاری از افرادی که از دستگاه شنود صدا استفاده میکنند در ارتباط با اینکه آیا بهرهگیری از این ابزار جرم است یا خیر، سؤالات بیشماری را دارا هستند. سایت ایمن سازان اسپادانا با فعالیت تخصصی در عرضه انواع دستگاه شنود و ضبط صدا و خبرنگاری، در این مقالات مشکلات قانونی استفاده از این ابزار را به طور کامل شرح میدهد.
دستگاه شنود صدا چیست؟
دستگاه شنود صدا وسیلهای الکترونیکی است که برای دریافت، ضبط یا انتقال مکالمات افراد بدون اطلاع آنها طراحی شده است. این ابزارها که عموماً دارای ابعاد کوچک و مخفی هستند، صرفاً برای ضبط مخفیانه صدا به کار نمیروند و از این محصولات میتوان در راستای فعالیتهای آموزشی، خبرنگاری و تجاری استفاده گستردهای داشت. انواع دستگاه شنود صدا به قرار زیر میباشند:
- دستگاههای شنود مخفی کوچک
- میکروفنهای جاسوسی
- دستگاههای سیمی و بیسیم
- اپلیکیشنها و نرمافزارهای شنود تلفن همراه
- ضبطکنندههای حرفهای صدا
مفهوم شنود غیرقانونی در قوانین ایران
در ایران، حریم خصوصی افراد بهطور جدی مورد حمایت قرار گرفته است. لذا برای استفاده درست و بدون آسیب از ابزارهای ضبط صدا مخفی، اصول و قواعد مختلفی از قانون اساسی وجود دارد که تبعاتی را برای عدم استفاده درست از این ابزار وضع کرده است.
بر اساس اصول قانون اساسی و قوانین کیفری، هیچکس حق ورود به حریم شخصی دیگران را ندارد و استراق سمع بدون مجوز قانونی ممنوع است. بنابراین شنود مکالمات دیگران بدون رضایت آنها، بهطور کلی عملی غیرقانونی محسوب میشود.
قوانین مرتبط با استفاده از دستگاه شنود صدا
در اصل ۲۵ قانون اساسی، موارد مهمی در راستای استفاده از ضبط مخفیانه صدا و استفاده از آنها اعمال شده است. در این اصل آمده است که ضبط و فاش کردن مکالمات تلفنی، استراق سمع و هر گونه تجسس، ممنوع میباشد.
بنابراین برای افرادی که اقدام به گوش دادن پنهانی مکالمات افراد چه به صورت پنهانی و چه با ابزار و دستگاه شنود صدا، حکم حبس و جزای نقدی تعیین میشود. این حکم در ماده ۲ قانون جرایم رایانهای نیز تأیید شده است.
در صورتی که افراد از سامانههای رایانهای یا دستگاه شنود صدا مخفی در راستای استفاده از اطلاعات صوتی مخفیانه افراد بهره بگیرند، به حبس از شش ماه تا دو سال محکوم میشوند و یا برای آنان پرداخت جزای نقدی از ده میلیون ریال تا چهل میلیون ریال تعیین میشود. بنا به نوع استفاده از صوت، امکان تعیین هر دو حکم برای خاطیان وجود دارد.
آیا خرید و فروش دستگاه شنود جرم است؟
بسیاری از متقاضیان دستگاه شنود صدا با آگاهی از قوانین محکمی که در راستای استفاده از صوت پنهانی و مخفیانه وجود دارد، در خرید این محصول دچار تردید میشوند. اما میتوان گفت که خرید و فروش دستگاه شنود صدا، به خودی خود جرم نیست. لذا نوع استفاده از دستگاه و انتشار صوت ضبط شده آن بدون رضایت افراد، جرم تلقی میشود.
اگر هدف از خرید دستگاه شنود، استفاده غیرقانونی نباشد و صرفاً برای استفاده در آموزش (ضبط صدای اساتید و موارد آموزشی) یا مصاحبه و خبرنگاری باشد، هیچ جرمی را شامل نمیشود. با این حال در صورت استفاده از این ابزار برای فعالیتهای ذکر شده، در صورتی که صدای ضبطشده افراد بدون رضایت آنها انتشار یابد، فرد میتواند با استناد به قوانین اساسی در رابطه با نقض حریم خصوصی، اقدام به شکایت و اعاده حیثیت نماید.
چه دستگاههای برای استفاده جهت ضبط صدا مجاز هستند؟
بسیاری از دستگاههای ضبط صدا با داشتن کاربری مجاز، میتوانند به صورت درست و اصولی مورد استفاده قرار بگیرند و هیچگونه منع قانونی برای استفاده نداشته باشند. از بهترین دستگاه شنود صدا که کاربری قانونی دارد میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
دستگاه ضبط صدای خبرنگاری SK-892
یکی از بهترین دستگاههای ضبط صدا که کاربری آموزشی و خبرنگاری دارد، دستگاه ضبط صدای خبرنگاری SK-892 مدل 8 گیگ با نگهداری 8 ساعت شارژ است که با داشتن ابعادی بسیار کوچک به اندازه فلش حافظه، قابلیت ضبط صدا را دارا میباشد. این دستگاه با داشتن سه مدل ظرفیت حافظه ۸ و ۱۶ و 32 گیگ، میتواند حدوداً 10 تا 30 ساعت صوت را در کارت حافظه ذخیره نماید. لذا باتری ۲۰۰ میلی آمپری این محصول نیز با یک ساعت زمان شارژ کامل، کاربران را در راستای استفاده از این دستگاه جهت ضبط صدا در کلاسهای آموزشی یا فعالیتهای خبرنگاری حمایت نماید. امکان اتصال این دستگاه به گوشی و کامپیوتر جهت انتقال فایلهای صوتی ذخیره شده با فرمت MP۳، WMA، WAV، کاربرد آن را افزایش میدهد.
دستگاه ضبط صدا Q76 مدل 32 گیگ ، با نگهداری 300 ساعت شارژ و سنسور حساسیت صدا
دستگاه ضبط صدا Q76 مدل 32 گیگ ، با نگهداری 300 ساعت شارژ و سنسور حساسیت صدا یکی از دستگاههای حرفهای ضبط صدا و خبرنگاری است که با داشتن بدنهای مقاوم به ضربه و قابلیت آهنربایی جهت اتصال به متریالهای فلزی، امکان استفاده در فعالیتهای خبرنگاری و آموزشی را دارا میباشد. این دستگاه از قابلیت حذف نویز و همچنین تشخیص صدا برخوردار است که با حذف نویز صدای محیط، کیفیت بالایی از صدا را ذخیره کند و با تشخیص صدا بالای ۳۰ دسی بل، اقدام به ضبط نماید. ظرفیت حافظه بالا و باتری باکیفیت این دستگاه، امکان ضبط مداوم ۳۰۰ ساعته صدا را برای کاربران فراهم میکند.
دستگاه ضبط صدا Y0W6 مدل 16 گیگ با نگهداری 30 ساعت شارژ
دستگاه ضبط صدا Y0W6 مدل 16 گیگ با نگهداری 30 ساعت شارژ یکی از ابزارهای کاربردی ضبط صدا میباشد که با داشتن بدنهای کتابی به اندازه دو بند انگشت، در بین دانشجویان و خبرنگاران بسیار محبوب میباشد. این دستگاه با بهرهمندی از حافظه ۱۶ گیگ، امکان ذخیره ۹۶ ساعت صدای ضبط شده را در کارت حافظه دارا میباشد. در صورت پر شدن حافظه نیز میتواند برای ذخیره صداهای جدید، فایلهای قدیمی را به صورت خودکار پاک نماید. صداهای ضبط شده این دستگاه از فرمت MP۳، WMA، WAV برخوردار هستند که به راحتی و به سرعت به گوشی با کامپیوتر انتقال داده میشوند.
در صورت ضبط و پخش غیرقانونی صدا، چه اقدامی کنیم؟
بسیاری از افراد که در محیطهای عمومی یا خصوصی، صدای گفتگوی خصوصی ما را ضبط میکنند، لازم است مورد پیگرد قانونی قرار بگیرند. در این حالت، انجام اقدامات زیر برای پیگیری قانونی توصیه میشود:
- جمعآوری مدارک و مستندات
- تنظیم شکایت رسمی
- مراجعه به دادسرا
- گزارش موضوع به پلیس فتا
جمعبندی
ضبط مخفی صدا توسط ابزارهای دستگاه شنود صدا، یکی از اقداماتی است با استناد به قوانین اساسی، دارای پیگرد قانونی و جرم میباشد. لذا دستگاههای ضبط صدا و خبرنگاری که برای ضبط صدای اساتید آموزشی در کلاسهای درس یا همایشها و همچنین برای فعالیت مصاحبه و خبرنگاری استفاده میشود، در صورت استفاده درست و عدم انتشار صدا بدون رضایت افراد، منع قانونی ندارد. سایت ایمن سازان اسپادانا با ارائه برترین دستگاههای ضبط صدا و خبرنگاری، امکان استفاده درست و کاربردی از این محصول را برای متقاضیان فراهم کرده است.
